Maak je doelen SMART

SMART-doelen in de praktijk

SMART is een praktisch framework voor het creëren van duidelijkheid, opgebouwd uit vijf elementen: specifiek, meetbaar, acceptabel, relevant en tijdsgebonden. Deze praatplaat maakt die vijf concreet en toetsbaar. Doelen vormen het fundament waarop je al jouw keuzes baseert. Ze geven houvast aan het evalueren en bijsturen, want hoe kun je evalueren als je niet precies weet wat je wilt bereiken?

In de praktijk maak ik vaak mee dat ondernemers hun doelen niet scherp hebben, zakelijk noch persoonlijk. Hoe haal je het beste uit jezelf en je business als je niet weet wat je wilt bereiken? Toets je doel daarom op de vijf elementen. Wat wil je bereiken? Hoe weet je dat het af is? Is het haalbaar? Doet het ertoe? Wanneer moet het af? Kun je die vijf beantwoorden, dan is je doel scherp. Zit er bij één element onduidelijkheid, dan is je doel niet scherp.

De vijf principes van SMART doelen

Als je kraakheldere doelen wilt formuleren, moet je ook kraakhelder zijn over de manier waarop je dat doet. Kies minimaal één doel en maak het SMART aan de hand van de vijf principes hieronder.

Specifiek: formuleer een kraakhelder doel

Duidelijke doelen geven richting aan de keuzes die je maakt. Formuleer je doel zo dat er realisatiekracht in zit. "Binnen twaalf weken behaal ik mijn streefgewicht van 78 kg" draagt een andere kracht dan "Ik wil graag mijn streefgewicht behalen". Omschrijf je doel zo dat er geen speld tussen te krijgen is.

• Binnen twaalf weken behaal ik mijn streefgewicht van 78 kg.
• Binnen acht maanden publiceer ik een boek met oplossingen voor mijn klanten.
• Het komende jaar stijgt de omzet van mijn business met 48%.

Vraag jezelf: wat is jouw doel?

Meetbaar: maak je doel kwantificeerbaar

Kwantificeerbaar betekent dat je een waarde aan je doel koppelt: een getal, tijdseenheid of percentage. Bij een specifiek doel koppel je die waarde al aan het eindresultaat. Maak daarnaast het proces meetbaar met KPI's (key performance indicators), zodat je de voortgang meet en direct kunt bijsturen. Een KPI bepaal je vooraf, zodat je precies weet wat je meet.

• Streefgewicht: iedere maandagochtend een weegmoment, 0,5 kg afgevallen.
• Boek: de eerste zes maanden iedere dag minimaal een half uur schrijven, binnen drie maanden een redacteur gevonden.
• Omzet: iedere laatste dag van het kwartaal 12% gegroeid.

Vraag jezelf: welke KPI's koppel jij aan jouw doel?

Acceptabel: stel een uitdagend doel maar blijf realistisch

Het doel dat je jezelf stelt moet haalbaar zijn. Stel dat je volgend jaar met een space shuttle naar Mars wilt: dat is niet realistisch. Ik hou van dromen en heb torenhoge ambities, maar ben ook een realist. Er is niets mis met de ambitie om naar Mars te gaan, maar zie dat als een levensmissie, niet als een doel voor dit jaar. Wil je echt naar Mars, dan is de eerste stap bijvoorbeeld om astronaut te worden. Dat is veel realistischer.

In deze fase doe je een reality check: is mijn doel haalbaar? Stel je doelen waarvan je vooraf weet dat ze onhaalbaar zijn, dan creëer je veel frustratie voor jezelf. Een uitdagend maar haalbaar doel houdt je in beweging.

Vraag jezelf: waarom is dit doel acceptabel voor je?

Relevant: kies een doel dat belangrijk voor je is

Een doel moet relevant voor je zijn: het ligt in lijn met datgene wat echt belangrijk voor je is. Een doel zonder betekenis mist emotionele daadkracht. Je emoties zijn de superkrachten die ervoor zorgen dat je gecommitteerd bent om je doel te realiseren. Kies daarom een doel dat ertoe doet, anders houd je het niet vol wanneer het tegenzit.

Vraag jezelf: waarom is dit doel relevant voor je?

Tijdsgebonden: koppel een startdatum en een deadline aan je doel

Je hebt een startdatum en een deadline nodig om een effectief doel op te stellen. Zonder tijdsbestek zweeft je doel in het luchtledige: het is onduidelijk wanneer het proces start en wanneer je doel gerealiseerd moet zijn. Een starttijd en een deadline geven structuur, houvast en verhogen je productiviteit.

Vraag jezelf: wat is de start- en realisatiedatum van je doel?

Word iemand die doelen realiseert

Je doel SMART maken is de eerste stap in het realiseren ervan. SMART zegt niets over hoe je je doel bereikt, het helpt je het scherp te stellen. Daarna bepaal je je strategie: welke actie onderneem je, welke software gebruik je, welke expertise of coaching heb je nodig? Werk je in een team met meerdere samenhangende doelen, dan evalueer je een SMART doel binnen de OKR-cyclus.

Een scherp doel is een gemaakte keuze. In mijn workshop Maak Winnende Keuzes leren leiders en teams die keuzes scherp te stellen.